Soruyorsunuz?
Neresi burası? Prinkipo neresi? Prinkipo, utopik nostaljik bir yer,
tarih öncesinden başlayan, eski Yunan, Roma, Bizans, Osmanlı
dönemlerini kapsayan, Cumhuriyet'in ilk yıllarını 60'ları
70'leri içine alan 80'lerin başında biten bir dönem, bir zaman ve
bir mekân. Prinkipo posta kartlarında var, kitaplarda, pullarda,
sergilerde, kataloglarda, miladdan Önce Roma belgelerinde var,
miladdan sonra Bizans belgelerinde var, Osmanlı belgelerinde var.
Yaşlıların hafızalarında var. Eski sepya fotoğraflarda, yapılan
gravür resimlerde var. 1980lerden sonra tümden bitti, belki bizim
Hristos manastırı yolu Kadıyoran yokuşu üst taraflarında,
biraz var, ama oraların da yakında biteceği belli.
Biraz
Hristos manastırı çevresinde, biraz AyaYorgi tepesinde, biraz
Çınar meydanında, TaşMekteb'te, AdaEvi bahçesinde, Dolçi
Kafe'de, Horoz Cafe'de, Büyükada pastanesinde, Splendid otelde,
kumsaldaki meyhanede, iskele kitapçısında, Çevrilen uzun metrajlı
filmlerde, TV dizilerinde öylesine var.
Şimdi artık o dönem,
mekân, ortam, değerli kültürler yumağı yok, o güzel günler,
kibar zarif insanlar, keyifli günler, o nezih ortam geçmişte
kaldı. Gençler gitti, Yunanistan'a, Avustralya'ya, Amerika'ya
gitti. Geride çok yaşlılar kaldı. Çocuklar torunlar yazları 2-3
hafta için adaya dönüyorlar, ama artık çoğu sadece İngilizce
konuşuyorlar.
Prinkipo yeniden doğmaz,
o günler artık geri gelmez, bundan sonra artık Büyükada var,
Büyükada'nın içinde daha çok para kazanma hırsı var,
nezaketsizlik var, aldatmaca var, kandırmaca var, zor bir ortam var,
gürültü var, çok çöp var, elektrikli arabalar var, süpermarket
zincirleri, yerli yabancı fastfood lahmacun-kebap lokantaları,
dışı yalancı giydirme yapılmış içi betonarme villalar var.
Mekan artık hüzün
verici, çok sesli klasik müzik yok, onun yerine tek sesli rahatsız
edici gürültü var, nezaket, romantizm, duygusallık, estetik,
güzellik, kibarlık, zerafet, hepsi bitti, şimdi başka bir
güzellik anlayışı başka farklı bir nezaket var!
Gelişen iyileşen
durumlar da oldu. Doğalgaz geldi, evler 12 ay oturulabilir oldu, bu
arada yollar deşildi doğalgaz boruları döşendi, eski taş örgü
Arnavut kaldırımları söküldü, yerine asfalt serildi. Ana
kıtadan devamlı su verildi, elektrik alt yapısı güçlendirildi,
telefon internet yaygınlaştı, kıyı dolduruldu, halka açıldı.
Polis ambulans sağlık belediye hizmetleri yenilendi. Yeni modern
büyük bir hastane yapıldı. Kıyı dolduruldu, uzun yürüyüşler
için gezinti mekanı oldu.
Değişmeyen ne? Belki
gürültücü martılar, belki kargalar, Eski Rum Yetimhanesi üstünde
mola veren göçmen kuşlar leylekler flamingolar.
Umarız günün birinde
ardımıza bakıp da "Ne yaptık da bunları hakettik,"
demeyiz.
* * *
YIL 1960'lar... Kadıyoran
yokuşundaki küçük evin üst kısmı yazboyu 3-ay kiraya verilmiş.
Kiralayan, Nişantaşı'nda yaşayan bir zengin aile. Baba cerrah,
anne ev hanımı, bir kız/ bir oğlan. Her ikisi de Istanbul'un
Avrupa yakasında yabancı dille oğrenim yapan liselere gidiyorlar.
O yaz Nişantaşı kozasından çıkıp ilk defa Prinkipo'ya
gelmişler.
Anne, evsahipleri olan
hanımlarla hemen iyi ilişkiler kurmuş. Beraber çay-kahve
muhabbet, beraber yemek/ mutfak, Baba sabah şehirhatları vapuruyla
Nişantaşı'ndaki işyerine gidiyor, akşam yine vapurla geç saatte
eve adaya dönüyor. Akşamları rakı- balık masasında geç
saatlere kadar laflıyorlar, mehtabı seyrediyorlar.
Küçük oğlan bizim
Prinkipo'lu komşu çocuklar ile arkadaş olmuş. Denize gidiyorlar,
Hristos tepesine , AyaYorgi'ye tırmanıyorlar, balık tutuyorlar,
kendileri pişirip yiyorlar, yanında bira içiyorlar, yılkı
atlarını yakalayıp eğersiz biniyorlar, Rum yetimhanesi üstünde
mola veren göçmen kuşları seyrediyorlar.
Kız ayrı bir arkadaş
gurubunda, akşamları geç saatlere kadar onlarla beraber, günboyu
sahilde/ veya teknede. Akşam kıyıda mehtap seyrediyorlar,
yakışıklı/ yeşil gözlü Prinkipolu bir delikanlı çok güzel
doğaçlama gitar çalıyor. KIZ geceleri eve çok geç geliyor, ve
olan oluyor. KIZ yerli delikanlıya aşık oluyor. Delikanlı da ona
aşık ancak para yok, eğitim eksik, yaz aşkı. KIZ bir gün sabah
Torbasını topluyor, delikanlının küçük evine kaçıyor. Akşam
KIZ'ın babası eve geliyor, olanları öğreniyor, polise şikayet
ediyor, evlenme yaşına gelmemiş bir kız çocuğunu alıkoymaktan
delikanlıyı nezarete alıyorlar, dönem 1960'lar, öyle evlilik
öncesi düzeyli beraberlik yok, baba evlenmelerini şart koşuyor,
ve Büyükada evlenme dairesinde kız ile oğlan az sayıda aile
efradı eşliğinde evleniyorlar, ailenin namusu kurtarılıyor,
delikanlı için soruşturma düşüyor.
Sonra yeşil pancurlu bir
evde oturuyorlar, üç cocukları oluyor, mutlu oluyorlar, beraber
yaşlanıyorlar, diye anlatmaya devam etmek çok isterdim, ama
gerçekler öyle değil. Sonra YAZ bitiyor, aile Nişantaşı'na
gidiyor, baba kızını NewYork'ta bir özel okula gönderiyor. Sonra
aile avukatları şiddetli geçimsizlikten boşanma davası
açıyorlar. Dava kısa sürede sonuçlanıyor.
KIZ ABD'de mimar oluyor,
oraya yerleşiyor, bir önemli mimari büroda çalışmaya başlıyor,
ortakları arasına giriyor, bu defa bir Amerikalı ile tekrar
evleniyor, çocukları oluyor. Küçük oğlan babasının mesleğini
seçiyor, meşhur bir operatör oluyor, babasının işyerini
devralıyor.
Delikanli ne oldu
derseniz, ben bilmiyorum, ama herhalde Prinkipo'da bilen vardır, o
da herhalde tekrar evlenmiştir, çocukları olmuştur, belki bir
yazar olmuştur, belki meyhane belki lokanta açmıştır... Belki
iskelede kitapçılık yapıyordur. YAZ aylarında Prinkipo'da neler
oluyor neler...
Sisypus
of Prinkipo, @energyanalyst_
---
Haluk
Direskeneli, ODTÜ Makina Mühendisliği 1973 mezunu olup,
mezuniyetinden itibaren, kamu, özel sektör ve ABD – Türk yabancı
ortaklıklarda (B&W, CSWI, AEP, Entergy) ağırlıklı olarak
termik santral temel/ detay tasarım, imalat, pazarlama, teklif,
satış ve proje yönetimi konularında çalışmış, bugüne kadar
termik santral tasarım yazılımları konusunda yerli piyasaya,
mühendislik firmalarına, yatırımcılara ve üniversitelere
danışmanlık vermiştir. MMO ve ODTÜ Mezunları Derneği Enerji
komisyonları üyesidir.
Bu
makale "Ekonomik Çözüm" gazetesi için yazılmıştır.
http://www.ekonomik-cozum.com.tr/
Prinkipo,
12 Temmuz 2013
