Sunday, May 24, 2020

On the beach, 1959

"On the Beach", 1959

"Kumsalda" ismiyle yurdumuzda gösterilen bu hollywood filmi 1959 yılında çevrilmiş, Gregory Peck, Ava Gardner başrollerde oynamışlar. Konusu çok satan bir kurgu romana dayanıyor. Çevrildiği yıldan  beş yıl sonrasında yani 1964 yılında dünyada bir nükleer savaş olur, yanan yıkılan merkezlerden sonra nükleer serpinti bulutlar ile uzaklara taşınır, serpintinin henüz gelmediği Avustralya Melbourne kenti insanları kaçınılmaz sona hazırlanırlar, nükleer savaş sırasında deniz altında uzun süre bulunan böylece felaketten kaçan bir Amerikan denizaltısı su yüzüne çıkar, Melbourne limanına yanaşır, gemideki subaylar nükleer savaşı kendi aralarında sorgularlar,  kısa süre sonra kaçınılmaz son gelir, Melbourne sokakları bomboş kalır,

Filmi çocukluğumda bir anadolu kasabasında yazlık sinemanın tahta sandalyeleri üstünde izlemiştim. Hafızamda genç subay  karakterini oynayan Antony Perkins kalmış, onun ismi üstünden uzun taramalardan sonra filmi buldum, çok yeni youtube üstünden tekrar izledim, zamanında bütün dünyada çok izlenmiş çok ses getirmiş,

Bugünlerde tv'lerde covid-19 sürecinde bomboş Milano, Roma, Berlin, Londra, NewYork caddelerini ve meydanlarını izliyoruz. Nükleer savaş olmadı ama çok benzeri bir durum covid-19 salgını ile gerçekleşti. Siyasiler dünyanın heryerinde salgının bittiğini söylemeye başladılar, kendileri izolasyondan çıkmıyorlar, ama insanları  avm'lere, okullara, ibadet yerlerine, fabrikalara gitmeye yönlendiriyorlar. Donald Trump, eyalet valilerinin gereksiz önlemlerini dikkate almayın, kiliseleri açın, diyor. Vatikan  kutsal yerleri seyahate açsa sanki hemen seyahat programları yapılacak.

Temkinli akademisyen hüviyeti ile Almanya başbakanı Angela Merkel devamlı  uyarı konuşmaları yapıyor, ingiltere "sürü bağışıklığı" kavramına sarıldı ama bedeli ağır oldu.
Brezilya işin ucunu kaçırdı, güney yarım küre kış mevsimine giriyor, kayıplar artıyor,
Rusya'da, her ne kadar saklarsa saklasınlar kayıp rakamları artıyor.
Hindistan sokağa çıkma yasağını uzattı ama fakirler sokaklarda, işsizik korkunç boyutlarda. Çin'de ikinci dalga tedirginliği başladı. Japonya, Kore, Taiwan tedirgin teyakkuzda.

Orduya, askere,  tank tüfek gemi uçak hiçbirine nerdeyse  ihtiyaç kalmadı. Eski alışılmış savaş düzeni kalmadı, yeni normal savaş bambaşka. Güvenlik güçleri insanları  mesire yerlerinden parklardan deniz kıyısından uzaklaştırıyor, ama bir kısım millet  ne akla hizmet avm, futbol karşılaşması, kutsal yer ziyareti için sıraya giriyor.

Opera, konser, sinema salonunda toplanma oralarda performans izleme imkanı  artık kalmadı, yeni film, dizi, oyun çalışması bir süre yok. Bu kapalı düzende olsa olsa yazılı metin roman şiir  hikaye senaryo çalışması yapılabilir, onda da insanlar şaşkın, çoğu yazar kafasında "writers' block"  yazma üretme isteksizliği yaşıyor, birşey yazamıyor. Yazarınızın  bilgisayar icloud hafızası, ipad iphone kapasitesi doldu, masaüsrü ekranı karardı, çalışmaz oldu, upgrade zor, yeni  cihaz alımına %30 ithal vergisi geldi, bunlar yerli piyasada nasıl yapılacak? Bu arada hepimiz Zoom uygulama yazılımı kullanır olduk, davet geldi mi mutlaka katılıyoruz.

Yöneticiler tedbirler ile salgının ilk dalgasını kontrol altına aldık tahmin ediyorlar.
Aşı hala yok, ilaç hala yok. Çaresi karantina yöntemleri, el yıkama maske, hastalara entube oksijen takviyesi oluyor

Ekonomisi sağlam ülkeler Almanya Kanada ihtiyaç sahibi vatandaşlarına nakti yardım yaptılar. Parasız ülkeler sokağa çıkma yasağı ile zaman kazanmaya çalışıyorlar. Siyasiler bir an önce ekonominin açılmasını fabrikaların çalışmasını istiyorlar.

Kontratlarda bir paragraf "mücbir sebep" (force majeure) olarak yazıp geçtiğimiz, hiç kullanmadığımız olaylar geldi bizi buldu. Uzak mekanlarda şantiye kurmak, oralarda çalışmak proje yürütmek, yeraltı madenlerinde, dar sıkışık alan offshore platformlarında çalışmak artık çok zor, yeni düzenlemeler olmadan belki de imkansız.

Herkes bulunduğu yerde uzun süreli karantinaya girdi, çok zengin olsanız, büyük yönetici olsanız, çok korumalarınız, büyük otomobilleriniz, özel uçaklarınız olsa bile  artık fark etmiyor. Dünyanın her yerinde   65+ yaşlılar covid-19 tedavisinden başka sağlık hizmetlerine ulaşamadıkları için hızlı yaşlanmaya uğradılar. Gözlük numaraları yükseldi, yenileyemediler, diş doktoru ihtiyacı karşılanamadı, kronik diyabet kardio, tansiyon hastalıkları  hızla arttı, kronikleşti.

Otomobiller iki aydır bulundukları yerlerden kalkmadı, kışlık lastikten yazlık lastiğe değişim yapılamadı. Araba tamir bakım işleri kaldı. Metrolar belediye otobüsleri sınırlı çalışıyor. Küçük esnaf,  sanatkar satış yapamıyor, Amrikada hayvan kesim yerleri çalışmıyor, çoğu yerde ziraat ürünleri toplanamıyor, tüm dünyada uzun vadede ciddi besin sıkıntıları kapıda bizi bekliyor olabilir. Bu yüzden tarım ürünleri ihracatı çoğu ülkede yasaklandı, üretilen tarım mahsülleri iç piyasa ihtiyacına saklanıyor.

Hepimiz bilmeliyiz ki, "yeni normal" düzen, artık eski bıraktığımız düzen değil.
Geçmişe dönmemize imkan yok. Uçak seyahatleri, uzak ülkelerde yaz tatili, şehirlerarası yolculuklar, avm alışverişleri,  çok seyircili spor karşılaşmaları, kalabalık okullar, kalabalık öğrenci amfileri artık zor,

Yazarınız covid-19 salgını günlerinde hergün birşeyler yazmak istiyor, ancak bu kadar yazabiliyor.  "On the Beach" 1959 filmini  bugün 2020 yılında nükleer serpinti olmadan yaşıyoruz.  Bayramınız kutlu olsun.  Slm ve saygılar

Monday, May 04, 2020

#Covid-19 sürecinde enerji yatırımlarının son durumu

#Covid-19 sürecinde enerji yatırımlarının son durumu
https://www.youtube.com/watch?v=svetBDRx_fU/

Wednesday, April 22, 2020

#Covid-19 sonrası

#Covid-19 sonrası dünya nasıl olacak?

Bu günlerde evlerdeyiz, Covid-19 dışında konuşacak başka konumuz yok. Tüm haberler sadece Covid-19 bahsediyor. Her ne kadar küresel yanlış politikalar uygulansa, geç ve eksik kararlar verilse de, olumsuz yorumlar yapılsa da, bütün dünyada eğrisi doğrusuna şans eseri denk düşen oluşumlar yaşıyoruz. Covid-19 salgını her yere ayar veriyor, olması gereken yöne karar vericileri zorla itiyor.
Yeni nesil F35'lerin S400’lerin, büyük uçak gemilerinin sert gücüne artık gerek kalmadı. Salgın korkusundan inşaat ihalelerine, otoyollara köprülere ödemeler ertelendi. Kısıtlı kaynaklar hızla şehir hastanelerine yönlendirildi, yarım inşaatlar hızlandırıldı. İstanbul Anadolu Başıbüyük ve Avrupa yakasında Başakşehir Şehir hastaneleri hızla açıldı. Arçelik Aselsan Odtü üretimi ICU yoğun bakım üniteleri seri imalatı hızlandı, yeni hastanelerin ihtiyacı olan sağlık personeli eski hastanelerin genç kadrolarından alındı, aile hekimleri ve taşra hekimleri görevlendirildi, Ankara Etlik şehir hastanesi inşaatına kaynak sağlandı. Haftasonu sokağa çıkma yasağı ile enfeksiyon yayılımı hızı kesildi. Genç nüfusun sürü bağışıklığı avantajı devreye girdi.
Tüm sınırlar kapatıldı, güneydeki göçmen kaplarındaki salgın, göçmenleri hızla Suriye’ye geri dönmeye zorladı. ABD'nin salgına hazırlıksızlığı tüm sistemi salladı. İngiltere'de Başbakan Boris Johnson karantinaya alınınca görev İngiltere doğumlu çok iyi eğitimli hazine bakanı Hint asıllı Rishi Sunak'a kaldı.
Rusya'da Vladimir Putin durumun ciddiyetini yeni yeni anlıyor, öğreniyor. Korona, Vatikan'in ve diğer din kurumlarının kırılmaz inadını bile yendi. Saudi’ler bu yıl haç umre programlarını hepten iptal ettiler. Kimseyi kutsal mekanlara almıyorlar. Kadın sağlık personeli ihtiyacı yüzünden kapalı çarşaf zorunluluğunu kaldırdılar.
Almanya'da Angela Merkel akademisyen hassasiyeti ile Almanya’daki salgını kontrol altına aldı. 2012 Robert Koch Enstitüsünün salgın tahmin raporunu ciddiye alan ve gerekli önlemleri uygulayan Almanya'da kayıp sayısı diğer ülkelerden az. Sağlık konularında gerekli yatırımları yapan, acil kapasitesi yüksek cihazları hazır olan Almanya kurtardı sayılır. Almanya salgın kurallarını bugünlerde biraz gevşetti, tarlalarda fabrikalarda basit ağır bedensel iş yapacak işçi girişini kolaylaştırdı, DoğuAvrupadan en son 100bin sağlıklı kontrolden geçmiş genç işçi Almanya'ya giriş yaptı. Bunlar salgından korkmayan daha iyi hayat beklentisi olan gençler, çoğu açık havada tarım arazilerinde veya korunaklı sağlık merkezlerinde vasıfsız işlerde çalışacaklar. Almanya'da ortalama yaş 49, ağır iş yapacak genç insan yok. Çoğu Alman bilgisayar ile ofis işi yapıyor. Onlar da büroya gitmeden evlerinden çalışıyorlar.
Dünyada petrol fiyatları düştü, üretim var talep yok, üretimi depolayacak yer yok, üreticiler "aman alıp depolasınlar" diye, alıcıya üste para vermeye başladılar. Petrol fiyatlarına indeksli doğalgaz fiyatlarında yakında büyük indirimler bekleniyor.
Artık yeraltı madenlerinden kömür çıkartılamayacak. Bundan sonra zor. Termik santraller atıl kalacak. İnsan gücü istemeyen rüzgar güneş, hidro kaynaklar önem kazanacak. Covid-19 sonrası tümüyle yenilenebilir enerji odaklı kaynaklara döneceğiz. Yatırımlar hızla yenilenebilirlere akacak.
Avrupalılar tatil rezervasyonlarını iptal ettiler, erken rezervasyon geri ödemeleri otel uçak firmalarını iflasa götürdü. Lokantalar kafeler barlar kapalı mekanlar kapandı açılması uzun zaman alacak. Açıldıktan sonra bile uzun zaman kimseler gitmeyecek. Uçaklar sadece acil tahliye ve sağlık malzemesi taşımalar için kullanılmaya başlandı. Şehirlerarası yolcu taşımacılığı bitti, karayollarında sadece yiyecek kamyonları çalışıyor. Bu salgın mükerrer mütasyonlarla en az 2-3 yıl sürecek, sonunda dünya bambaşka olacak, içe dönük kapalı yaşamaya alışkın yeni alışkanlıklar edineceğiz.
Covid-19 salgın süreci devam ediyor. Evde kapalı kalma durumunun dördüncü haftasını bitirdik. İyimser siyasi açıklamalar var ama gerçekçi akademik yorumlar bu sürecin Haziran sonuna kadar devam edeceğini, hafiflese bile gelecek yıl mütasyon görmüş yeni dalgalarla beraber 1-2 yıl süreceğini söylüyor. 1918 İspanyol gribi aynı şekilde mütasyonlarla 1919-1920 yıllarında daha sert sürmüştü.
Sınırlarımızı kapatmak çok önemli bir karardı. Özellikle İran, Irak, Suriye sınırları salgının durdurulması açısından çok önemliydi. İran ve Ortdoğu üstünden enfekte olan insanların yurdumuza girişi çok tehlikeli idi.
Öte yandan salgının Rusya, Bulgaristan, Yunanistan, Gürcistan içinde de arttığını duyuyoruz.
Salgının varlığı hiçbir savaş silahının gücüne benzemiyor. Covid-19 salgın sürecinde Amerika'nın ağır üstün yeni modern silah gücünün hiç bir anlamı kalmadı. İtalya, İspanya, İngiltere hiç iyi değil. Kurtulmaları zaman alacak.
Pasifik Guam adası yakınlarında bulunan Amerikan USS Roosevelt uçak gemisinde 4000 uzman asker var, ama kaptan dahil önce 150 sonra 500 asker salgın enfeksiyonu pozitif test gösterince koca savaş gemisi nerdeyse çalışmaz savaş yapamaz hale geldi. Aynı şekilde Akdeniz'de bulunan Fransız deGaulle savaşgemisinde 1700 askerin 1000'i hasta. Pilotlar hasta olursa, askerler hasta olursa, savaşacak kim kalıyor?
Yeni nesil F35 savaş uçağının, S400 füzelerinin, uçak gemilerinin hiçbirinin önemi kalmadı. Lüks otomobiller, özel uçaklar, villalar bütün bunların hiçbir anlamı yok. Hiçbir silah kullanmadan tüm ülkeler virüs'e yenildi, sokaklar caddeler bomboş kimseler yok.
Covid-19 sürecinde küresel ortamda felç olan dış politikaları yeniden gözden geçirmekte fayda var. Covid-19 sonrası yeni dünya ilişkilerini yeniden çizmek lazım. Covid-19 sonrası dünya şimdiden öngöremeyeceğimiz yepyeni bir başka düzen olacak.

Ankara, 21 Nisan 2020

Saturday, April 04, 2020

Korona Günleri

Merhabalar

Bugün 4 Nisan 2020 cumartesi, saat 15:00 Ankara Bilkent evdeyim.

Home office kurdum, odama kapandım, internette sosyal medya dolaşıyorum, facebook, linkedin, tweeter, academia, gmail, canım makale yazmak istemiyor. Ne yazabilirim, ki?

sabah internet gazetelerini okudum. youtube standup show'lar izledim

Metropolitan operada Georges Bizet'in "inci avciları "operası var, muhteşem bir eser akşam tümünü izlemeye niyetliyim

netflix filmleri iyi oluyor, iki saat kaptırıp gidiyorsun,
migros sanal marketten dün sipariş yaptık, yarın sabah eve getirecekler,

çocuklar ile whatsApp yazışma yaptık, büyük burda yakınımda, küçük Berlin'de ama sanki her ikisi de aynı mesafede imiş gibiler, aynı whatsapp gurubunda mesaj alıp veriyoruz

yakınlarımızda covid19 belirmeye başladı, Bilkent-2 de f1 apartman görevlisin ailesinde tesbit edilmiş , çocuklar hastanede, anne baba evde, ev dezenfekte edilmiş, karantinaya alınmış

bilkent-3 bakkalının çırağında covid19 tesbit edilmiş, kimse ordan alışveriş yapmıyor

kapı önüne bile çıkmıyoruz

çorba kaynatıp içiyoruz, biraz da sebze ve bakliyat, ben zaten et yemiyorum

migros sanal marketten gelen yiyecekler arka mutfak balkonunda 24-saat bekliyor, sonra hepsi yıkanıyor, dolaba alınıyor

dışarı çıktıysak, ayakkabı ve elbiseler yıkanıyor,

korona günleri sürüyor, slm



Sunday, January 26, 2020

Sevil Berberi, Ankara Operasında



Sevil Berberi, Gioachino Rossini

İtalyan besteci Gioachino Rossini'nin (1792-1868) "Sevil Berberi" operasını 22- Ocak 2020 gecesi Ankara operasında seyrettik.
Rossinini'nin bu çok sevilen eseri ilk defa 1816 yılında Roma Teatro Argentina'da sahnelenmiş. Çok sevilmiş günümüzde her yıl çok sayıda operada sahneleniyor. Müzik hoş güzel melodik. Konu eğlenceli bir aşk hikayesi. Figaro karakterinde bariton Cem Beran Sertkaya, Rosina soprano Esra Çetiner, Kont Almaviva tenor Barış Yanç çok güzel seslendirme yaptılar. Emre Ulucak, Yiğitcan Tatlıoğlu, Evren Gökoğlu, Mert Özdemir, Noyan Coşgun diğer karakterlere ses verdiler.
Dekor ve Kostümler tasarım (Gülden Sayıl) çok güzeldi.
Rejisör Ayşe Dağıstanlı Parlar eseri sahneledi. Orkestra şefimiz Murat Cem Orhan, orkestrayı yönetti. Güzel bir sahneleme olmuş kaçırmayın.

Ankara 24 Ocak 2020